
Cenę „zielonego paliwa” można obniżyć o połowę przede wszystkim przez połączenie taniej energii odnawialnej, dobrze zaprojektowanej produkcji i większej skali inwestycji. W przypadku zielonego wodoru Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) przewidziała w ambitnym scenariuszu spadek kosztu wytwarzania do 2–9 USD za kilogram do 2030 r. — mniej więcej o połowę względem poziomu przyjętego w jej analizie z 2024 r. Nie jest to jednak obietnica, że o tyle samo spadnie cena wodoru dostarczanego odbiorcy.
Określenie „zielone paliwo” może oznaczać również biometan lub paliwa syntetyczne. Każde z nich powstaje inaczej i ma inną strukturę kosztów. Najbardziej konkretne, porównywalne prognozy dotyczą tu wodoru produkowanego z użyciem energii odnawialnej, dlatego to on jest głównym punktem odniesienia.
Co właściwie ma potanieć o połowę?
Zielony wodór powstaje w procesie elektrolizy: urządzenie zwane elektrolizerem wykorzystuje energię elektryczną do rozdzielenia wody na wodór i tlen. O koszcie produkcji decydują więc zarówno wydatki na prąd, jak i koszt budowy oraz eksploatacji instalacji. Znaczenie ma też to, jak często elektrolizer pracuje.
Prognoza IEA dotyczy kosztu wytworzenia kilograma wodoru, a nie jego końcowej ceny. Po wyprodukowaniu paliwo trzeba jeszcze odpowiednio przygotować, magazynować i dostarczyć. Jeśli koszt samej produkcji zmniejszy się o 50%, pozostałe wydatki nie muszą spaść w takim samym tempie. Dlatego przy porównywaniu ofert i prognoz warto sprawdzić, czy podana kwota wyrażona w USD/kg H₂ obejmuje wyłącznie produkcję, czy również dostawę do miejsca wykorzystania.
Różnica jest istotna, bo odnawialny wodór pozostaje droższy od wodoru wytwarzanego z paliw kopalnych bez wychwytywania emisji. Według analizy IEA z 2024 r. jego produkcja kosztowała zazwyczaj od 1,5 do 6 razy więcej. W scenariuszu szybkiego rozwoju rynku luka kosztowa między tymi metodami mogłaby do 2030 r. zmniejszyć się z 1,5–8 USD do 1–3 USD na kilogram. Mniejsza luka nie oznacza jednak, że w każdej lokalizacji obie metody staną się równie tanie.
Tania energia odnawialna ma największe znaczenie
Prąd jest jednym z głównych wydatków przy elektrolizie. Jeśli instalacja korzysta z drogiej energii, sam spadek ceny elektrolizera może nie wystarczyć do wyraźnego obniżenia kosztu wodoru. Znaczenie ma zatem wybór miejsca z dobrymi warunkami dla fotowoltaiki lub energetyki wiatrowej oraz sposób zasilania instalacji.
Skalę różnic pokazują dane wykorzystane przez IEA w analizie z 2024 r. Szacowany koszt energii z fotowoltaiki w 2023 r. mieścił się w przedziale 20–120 USD/MWh, a z lądowych elektrowni wiatrowych — 23–110 USD/MWh. Tak szerokie zakresy wynikają między innymi z lokalizacji i warunków pracy źródeł energii. W efekcie dwa zakłady używające tej samej technologii elektrolizy mogą wytwarzać wodór po różnych kosztach.
Nie wystarczy jednak znaleźć najtańsze źródło prądu. Produkcja ze słońca i wiatru zmienia się w czasie, podczas gdy elektrolizer stanowi kosztowną inwestycję także wtedy, gdy nie pracuje. Projektant musi więc dobrać moc źródeł odnawialnych do mocy elektrolizera i przewidywanego sposobu jego użytkowania. Zbyt słabe zasilanie może ograniczać czas pracy urządzenia, a rozbudowa źródeł energii podnosi nakłady inwestycyjne. Najtańszy prąd nie zawsze daje najtańszy wodór — liczy się koszt całego systemu przypadający na wyprodukowany kilogram paliwa.
Większa skala może obniżyć koszt urządzeń
Drugim sposobem na tańszy zielony wodór jest zwiększenie skali produkcji elektrolizerów i budowy instalacji. Większe serie urządzeń, automatyzacja oraz doświadczenie zdobywane przy realizacji kolejnych projektów mogą zmniejszać wydatki inwestycyjne. IEA szacowała w raporcie z 2024 r., że przy szybkim rozwoju rynku koszt zainstalowanego systemu elektrolizera mógłby spaść o 40–50% do końca dekady. Po uwzględnieniu przedsięwzięć będących wówczas na wczesnym etapie potencjalna redukcja sięgała 55%.
Tych liczb nie należy utożsamiać ze spadkiem ceny wodoru. Elektrolizer jest tylko jednym ze składników kosztu jego produkcji. Jeżeli prąd pozostanie drogi albo urządzenie będzie wykorzystywane przez niewielką część czasu, nawet znacznie tańsza instalacja nie zapewni automatycznie wodoru tańszego o połowę.
Ostrożności wymagają też same prognozy rozwoju rynku. W raporcie opublikowanym w 2024 r. IEA podała, że łączna zainstalowana moc elektrolizerów osiągnęła 1,4 GW pod koniec 2023 r., a na podstawie ówczesnych projektów mogła wzrosnąć do 5 GW w 2024 r. Druga z tych wartości była prognozą, a nie pomiarem. Pokazuje, jak mocno przewidywania dotyczące spadku kosztów zależą od tempa faktycznej realizacji inwestycji.
Dlaczego sama cena elektrolizera nie wystarcza?
Zakup urządzenia nie jest tym samym co budowa gotowego zakładu. Potrzebne są również prace projektowe, montaż, pozostałe elementy instalacji i środki na ryzyka związane z realizacją przedsięwzięcia. Koszty te zależą od miejsca budowy, dlatego porównanie cen samych elektrolizerów może prowadzić do mylnych wniosków.
W badaniu IEA dotyczącym 2024 r. koszt instalacji elektrolizera wyprodukowanego poza Chinami wynosił 2000–2600 USD na kilowat mocy. Dla urządzeń wyprodukowanych i instalowanych w Chinach było to 600–1200 USD/kW. Nie są to jednak dwie ceny urządzeń oferowanych na identycznych warunkach: obejmują realizację projektów w różnych lokalizacjach. Według IEA poza Chinami ponad połowę całkowitego kosztu zainstalowanego elektrolizera stanowiły wydatki na realizację projektu i rezerwy na nieprzewidziane koszty.
Obniżanie ceny wodoru wymaga zatem spojrzenia szerzej niż na katalogową cenę sprzętu. Znaczenie mogą mieć wybór lokalizacji, sprawne przygotowanie inwestycji oraz możliwość wykorzystania dostępnej infrastruktury. Każde z tych rozwiązań trzeba jednak ocenić w konkretnym projekcie: to, co ogranicza wydatki w jednym miejscu, nie musi być dostępne lub opłacalne w innym.
Od czego zależy, czy spadek o połowę się uda?
Liczba „o połowę” pochodzi ze scenariusza IEA zakładającego szybkie wdrażanie technologii zgodne z celem neutralności klimatycznej. W scenariuszu opartym na przyjętych politykach, przy wolniejszym tempie wdrożeń, agencja przewidywała do 2030 r. spadek kosztów o około 30%. Różnica między tymi prognozami pokazuje, że postęp technologiczny sam nie przesądza o wyniku. Potrzebne są również inwestycje, które pozwolą zwiększyć skalę produkcji urządzeń i wykorzystać je w działających instalacjach.
Nie istnieje też jedna cena zielonego wodoru właściwa dla wszystkich krajów. Na koszt wpływają lokalne warunki dla odnawialnych źródeł energii, koszt budowy zakładu i sposób jego pracy. Przedział 2–9 USD/kg H₂ prognozowany na 2030 r. jest szeroki właśnie dlatego, że te warunki są różne. Nie należy traktować jego dolnej granicy jako ceny, którą da się osiągnąć w dowolnej lokalizacji, ani przenosić międzynarodowej prognozy bezpośrednio na Polskę.
Jeśli „zielonym paliwem” ma być biometan, droga do obniżenia kosztów wygląda inaczej. W analizie technologicznej dotyczącej paliw z biogazu oszacowano, że zwiększenie skali produkcji biometanu z 10 do 100 ton dziennie może obniżyć koszt wytwarzania nawet o 50%, głównie dzięki mniejszym kosztom inwestycyjnym i stałym w przeliczeniu na jednostkę produktu. To odrębny wynik dla innej technologii — nie potwierdzenie, że wodór i biometan potanieją w tym samym tempie.
W praktyce odpowiedź na pytanie z tytułu zależy więc od tego, jakie paliwo i którą część jego ceny porównujemy. Dla zielonego wodoru obniżenie kosztu produkcji o połowę jest scenariuszem opartym na taniej energii odnawialnej, odpowiednim wykorzystaniu elektrolizera i szybkim rozwoju rynku. Cena płacona przez odbiorcę będzie zależała także od kosztów powstających po opuszczeniu przez wodór instalacji produkcyjnej.
Przeczytaj również:
- https://redcactus.pl/jak-przygotowac-pokoj-goscinny-na-weekend/
- https://redcactus.pl/zaklecie-zdrowia-wplyw-kolostrum-na-rozwoj-niemowlat/
- https://redcactus.pl/pergola-a-system-rynien-w-slupach-jak-dziala-ukryte-odprowadzanie-wody/
- https://redcactus.pl/poduszka-z-gryka-naturalny-sposob-na-bole-glowy-i-karku/
- https://redcactus.pl/trendy-zero-waste-w-organizacji-posilkow-na-duzych-spotkaniach/
- https://redcactus.pl/co-nowego-w-google-ads-najnowsze-funkcje-i-jak-je-wykorzystac-w-praktyce/
- https://redcactus.pl/tajemnice-idealnie-zaprojektowanej-sciezki-ogrodowej/
- https://redcactus.pl/jak-rozpoznac-wysokiej-jakosci-chardonnay/
